ده فیلم مطرح جهان با موضوع خبرنگاری
پایگاه خبری سورنا: خبرنگاری در سینما همیشه به یک خبرنگار با دفترچه و ضبط صوت خلاصه نمی‌شود. گاهی پای یک دولت در میان است، گاهی یک شرکت بزرگ، یک شبکه تلویزیونی یا حتی صاحبان همان رسانه‌ای که خبرنگار برایش کار می‌کند. در بعضی فیلم‌ها، پیدا کردن حقیقت ماه‌ها زمان می‌برد و در بعضی دیگر، یک مصاحبه چند دقیقه‌ای می‌تواند سرنوشت یک سیاستمدار را تغییر دهد.
در سال‌های مختلف، فیلمسازان زیادی سراغ این دنیا رفته‌اند؛ از ماجرای واترگیت و اسناد پنتاگون گرفته تا رسوایی‌های بزرگ رسانه‌ای. بعضی از این فیلم‌ها تصویری آرمانی از روزنامه‌نگاری دارند و بعضی دیگر روی بخش تاریک ماجرا دست می‌گذارند؛ جایی که خبر تبدیل به کالا می‌شود و مخاطب هم بخشی از این چرخه است.
اگر «پست» استیون اسپیلبرگ را دیده‌اید یا فضای قدرت و رسانه در «وراثت» برایتان جذاب بوده، این ۱۰ فیلم انتخاب‌های خوبی برای ادامه این مسیر هستند.
۱. استیون اسپیلبرگ — The Post
پست | ۲۰۱۷
اسپیلبرگ در «پست» به یکی از مهم‌ترین پرونده‌های تاریخ روزنامه‌نگاری آمریکا می‌پردازد؛ انتشار اسناد محرمانه پنتاگون درباره جنگ ویتنام.
روزنامه واشنگتن‌پست به این اسناد دست پیدا می‌کند و حالا مدیران روزنامه باید تصمیم بگیرند: آنها را منتشر کنند و در مقابل دولت قرار بگیرند یا از کنار ماجرا بگذرند؟
فیلم بیش از آنکه درباره خود اسناد باشد، درباره تصمیمی است که پشت انتشار آنها قرار دارد. کاترین گراهام، صاحب روزنامه، باید میان فشارهای سیاسی، نگرانی‌های اقتصادی و مسئولیت رسانه‌ای یکی را انتخاب کند.
«پست» از آن فیلم‌هایی است که نشان می‌دهد روزنامه‌نگاری گاهی فقط پیدا کردن خبر نیست؛ تصمیم گرفتن درباره انتشار آن هم می‌تواند به همان اندازه مهم باشد.
۲. تام مک‌کارتی — Spotlight
اسپات‌لایت | ۲۰۱۵
«اسپات‌لایت» شاید یکی از دقیق‌ترین فیلم‌هایی باشد که روند یک تحقیق مطبوعاتی را نشان می‌دهد.
گروهی از خبرنگاران روزنامه بوستون گلوب درباره اتهام سوءاستفاده جنسی از کودکان توسط کشیش‌های کلیسا تحقیق می‌کنند. چیزی که در ابتدا یک پرونده محدود به نظر می‌رسد، کم‌کم به ماجرایی بسیار بزرگ‌تر تبدیل می‌شود.
نکته جالب فیلم این است که خبری از قهرمان‌بازی‌های معمول نیست. خبرنگارها باید مدرک پیدا کنند، با آدم‌های مختلف حرف بزنند، روایت‌ها را کنار هم بگذارند و قبل از انتشار مطمئن شوند چیزی را اشتباه نگرفته‌اند.
اینجا روزنامه‌نگاری همان کاری است که در واقعیت باید باشد: زمان‌بر، دقیق و گاهی خسته‌کننده.
۳. آلن جی. پاکولا — All the President’s Men
همه مردان رئیس‌جمهور | ۱۹۷۶
اگر قرار باشد فقط یک فیلم برای شناخت روزنامه‌نگاری تحقیقی انتخاب کنیم، «همه مردان رئیس‌جمهور» یکی از جدی‌ترین گزینه‌هاست.
باب وودوارد و کارل برنستین، دو خبرنگار واشنگتن‌پست، تحقیق درباره ماجرای ورود غیرقانونی به دفتر حزب دموکرات در ساختمان واترگیت را شروع می‌کنند. سرنخ‌ها آنها را قدم‌به‌قدم به حلقه‌های بالاتر قدرت می‌رساند.
فیلم جذابیتش را از همین روند می‌گیرد؛ از تماس‌های تلفنی و پیدا کردن منابع تا بررسی اسناد و اطمینان از اینکه هر اطلاعاتی قابل انتشار است.
«همه مردان رئیس‌جمهور» هنوز هم یکی از بهترین تصویرهای سینمایی از کار روزنامه‌نگار است.
۴. مایکل مان — The Insider
نفوذی | ۱۹۹۹
در «نفوذی»، مشکل فقط پیدا کردن حقیقت نیست؛ مشکل این است که آیا رسانه حاضر است آن حقیقت را منتشر کند یا نه.
داستان درباره یک مدیر سابق صنعت دخانیات است که اطلاعات مهمی درباره فعالیت شرکت‌های بزرگ سیگار در اختیار یک برنامه تلویزیونی قرار می‌دهد.
انتشار این اطلاعات می‌تواند برای شرکت‌ها هزینه زیادی داشته باشد، اما برای خود شبکه تلویزیونی هم بی‌هزینه نیست.
مایکل مان در این فیلم نشان می‌دهد فشار روی خبرنگار همیشه از طرف دولت یا سیاستمدار وارد نمی‌شود. گاهی مدیران و صاحبان منافع اقتصادی خودِ رسانه می‌توانند مانع انتشار یک گزارش شوند.
۵. سیدنی لومت — Network
شبکه | ۱۹۷۶
«شبکه» فیلمی درباره خبرنگاری به معنای معمول کلمه نیست؛ درباره چیزی بزرگ‌تر است: اینکه رسانه وقتی وارد بازی پول و مخاطب می‌شود، چه شکلی پیدا می‌کند.
یک مجری تلویزیونی بعد از سال‌ها فعالیت قرار است از شبکه کنار گذاشته شود. اما واکنش غیرمنتظره او روی آنتن، باعث افزایش مخاطبان می‌شود و مدیران شبکه خیلی زود متوجه می‌شوند که جنجال می‌تواند سودآور باشد.
از اینجا به بعد، مرز میان خبر و سرگرمی کم‌کم محو می‌شود.
اگر فضای «وراثت» برایتان جذاب است، «شبکه» انتخاب مهمی است؛ چون هر دو اثر به دنیای رسانه، مالکیت، پول و آدم‌هایی می‌پردازند که در پشت صحنه درباره آنچه مردم می‌بینند تصمیم می‌گیرند.
۶. ماریا شرادر — She Said
او گفت | ۲۰۲۲
دو خبرنگار نیویورک‌تایمز شروع به تحقیق درباره اتهامات مطرح‌شده علیه هاروی واینستین می‌کنند.
کار آنها ساده نیست. بسیاری از زنانی که اطلاعاتی در اختیار دارند، حاضر نیستند به‌راحتی صحبت کنند. خبرنگارها باید اعتماد آنها را جلب کنند و در کنار روایت‌ها، به دنبال اسناد و شواهد قابل اتکا هم باشند.
«او گفت» فیلمی آرام است، اما همین آرام بودن یکی از نقاط قوتش محسوب می‌شود. فیلم نشان می‌دهد یک گزارش بزرگ معمولاً پشت صحنه پرهیاهویی ندارد؛ بیشترش تماس تلفنی، جلسه، تحقیق و دوباره تحقیق است.
۷. جورج کلونی — Good Night, and Good Luck.
شب‌بخیر و موفق باشید | ۲۰۰۵
جورج کلونی در این فیلم به دوران مک‌کارتیسم در آمریکا می‌رود؛ دوره‌ای که ترس از کمونیسم فضای سیاسی و اجتماعی کشور را تحت تأثیر قرار داده بود.
ادوارد آر. مورو، روزنامه‌نگار و مجری تلویزیونی، تصمیم می‌گیرد درباره روش‌های سناتور جوزف مک‌کارتی صحبت کند؛ تصمیمی که برای خودش و شبکه تلویزیونی‌اش بدون هزینه نیست.
فیلم در اصل درباره یک مسئله قدیمی است: رسانه تا چه اندازه باید با قدرت کنار بیاید و از چه نقطه‌ای باید مقابل آن بایستد؟
«شب‌بخیر و موفق باشید» پاسخ خودش را روشن می‌دهد.
۸. دن گیلروی — Nightcrawler
شبگرد | ۲۰۱۴
«شبگرد» احتمالاً تاریک‌ترین فیلم این فهرست است.
لو بلوم متوجه می‌شود تصاویر حوادث و جنایت‌ها برای شبکه‌های تلویزیونی ارزش زیادی دارند. او با دوربینش راهی خیابان‌های لس‌آنجلس می‌شود و هرچه جلوتر می‌رود، برای گرفتن تصاویر بهتر، مرزهای اخلاقی را بیشتر کنار می‌گذارد.
اینجا دیگر با خبرنگاری ایده‌آل و جست‌وجوگر روبه‌رو نیستیم. خبر تبدیل شده به محصولی که باید فروخته شود.
فیلم یک سؤال ناخوشایند مطرح می‌کند: وقتی مردم بیشتر به تصاویر تکان‌دهنده علاقه دارند، آیا رسانه واقعاً می‌تواند از این بازار فرار کند؟
۹. ران هاوارد — Frost/Nixon
فراست/نیکسون | ۲۰۰۸
گاهی تمام قدرت خبرنگار در چند سؤال خلاصه می‌شود.
«فراست/نیکسون» درباره مصاحبه تلویزیونی دیوید فراست با ریچارد نیکسون، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، است. نیکسون بعد از رسوایی واترگیت از قدرت کنار رفته، اما هنوز حاضر نیست به‌سادگی مسئولیت اتفاقات را بپذیرد.
فراست در ابتدا چندان جدی گرفته نمی‌شود، اما برای مصاحبه آماده می‌شود و تلاش می‌کند نیکسون را به جایی برساند که نتواند از پاسخ دادن فرار کند.
فیلم برای علاقه‌مندان به مصاحبه و گفت‌وگوی خبری جذاب است؛ چون نشان می‌دهد یک سؤال درست، اگر درست مطرح شود، می‌تواند از ده‌ها صفحه گزارش اثرگذارتر باشد.
۱۰. کوین مک‌دانلد — State of Play
وضعیت بازی | ۲۰۰۹
«وضعیت بازی» کمی از فضای واقع‌گرایانه فیلم‌هایی مثل «اسپات‌لایت» فاصله می‌گیرد و وارد قلمرو تریلر سیاسی می‌شود.
یک خبرنگار در حال بررسی قتل زنی است که ارتباطی با یک سیاستمدار قدرتمند دارد. هرچه تحقیقات جلوتر می‌رود، مشخص می‌شود ماجرا خیلی پیچیده‌تر از چیزی است که در ابتدا به نظر می‌رسید.
فیلم ترکیبی از روزنامه‌نگاری، سیاست و پرونده جنایی است و برای کسی که دنبال داستان پرکشش‌تری در این فهرست است، انتخاب مناسبی محسوب می‌شود.
از روزنامه تا امپراتوری رسانه‌ای
وجه مشترک این فیلم‌ها فقط حضور خبرنگار نیست. چیزی که آنها را کنار هم قرار می‌دهد، رابطه رسانه با قدرت است.
در «پست» رسانه با دولت درگیر می‌شود. در «اسپات‌لایت»، خبرنگارها مقابل یک سیستم قدرتمند قرار می‌گیرند. «نفوذی» از فشار صاحبان سرمایه می‌گوید و «شبکه» نشان می‌دهد وقتی مخاطب و سود وارد ماجرا شوند، خود رسانه هم می‌تواند تغییر کند.
شاید به همین دلیل است که این فیلم‌ها هنوز تماشایی‌اند. ابزار خبرنگاری عوض شده، اتاق‌های خبر تغییر کرده‌اند و بخش بزرگی از اخبار از صفحه گوشی‌ها به دست ما می‌رسد، اما سؤال اصلی همچنان همان است:
وقتی حقیقت با قدرت درگیر می‌شود، رسانه طرف کدام‌یک می‌ایستد؟